ประวัติความเป็นมา

ทำไมต้องมีศูนย์ ?

ดร.พงศ์เทพ อัครธนกุล

ดร.พงศ์เทพ อัครธนกุล

อดีตผู้อำนวยการ (พ.ศ.2542-2565)

การประกาศจัดตั้งศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร โดยสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2542 เป็นการตอบรับต่อสถานการณ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันในภาคเกษตรกรรมของโลก ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อเกษตรกรรมไทยทั้งระบบ เป็นเวลาที่มีการนำวิทยาการด้านเทคโนโลยีชีวภาพ และวิทยาการในสาขานวชีวศาสตร์ไปใช้ในการผลิต บริการและวิจัยด้านพืช สัตว์ จุลินทรีย์ และการอนุรักษ์ ทำให้ประเทศผู้ใช้เทคโนโลยีใหม่สามารถเพิ่มผลิตภาพแบบก้าวกระโดด ประเทศใดที่มีความพร้อมในวิทยาการด้านนี้จะได้เปรียบ จึงเป็นความรับผิดชอบโดยตรงของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในฐานะสถาบันวิทยาการแนวหน้าในสาขาเกษตรศาสตร์ของประเทศ ที่ต้องพัฒนาขีดความสามารถทางวิชาการที่จะนำไปผดุงภาคเกษตรไทย ไม่เพียงแต่ไม่ให้ล้าหลัง แต่ต้องแข่งขันได้ และมีความยั่งยืน

ในมิติภารกิจทางวิชาการ เพื่อการตอบสนองต่อภูมิทัศน์ทางวิชาการที่เปลี่ยนโดยที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นสถาบันอุดมศึกษาที่ได้รับคัดเลือกโดยคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของทบวงมหาวิทยาลัย (ชื่อหน่วยงานในขณะนั้น) ให้เป็นสถาบันแกนนำของเครือข่ายอุดมศึกษาเพื่อพัฒนาการบัณฑิตศึกษาและวิจัยสาขาเทคโนโลยีชีวภาพเกษตร และให้นำความสามารถทางวิทยาการและบุคลากรสมรรถนะสูงที่พัฒนาไปบูรณาการกับภาคการผลิตเกษตรและอาหาร จึงเป็นสถานการณ์ที่จำเป็นของมหาวิทยาลัยที่ต้องมีหน่วยงานเฉพาะที่สามารถบริหารงานด้านเทคโนโลยีชีวภาพเกษตรและศาสตร์ที่เกี่ยวข้องให้เกิดความเป็นเลิศ และนำความเชี่ยวชาญไปส่งมอบให้แก่ภาคการผลิต

ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร

มีภารกิจดังนี้

  • 1

    พัฒนากำลังคนสมรรถนะสูงระดับบัณฑิตศึกษาและหลังบัณฑิตศึกษา ในวิทยาการใหม่ที่มีความจำเป็น เพื่อไปเป็นอาจารย์ นักวิจัย เจ้าหน้าที่บริการเทคโนโลยี ทั้งในภาครัฐและเอกชนโดยบูรณาการการพัฒนาบุคลากรกับงานวิจัย ใช้กลไกบัณฑิตผู้ช่วยวิจัยเป็นเครื่องมือ

  • 2

    พัฒนางานวิจัยทั้งด้านพื้นฐานและประยุกต์ที่ตอบโจทย์ที่ภาคเกษตรไทยเผชิญสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงทั้งในสภาวะปัจจุบัน และเพื่อรองรับประเด็นต่าง ๆ ที่ต้องเผชิญในอนาคต

  • 3

    ส่งมอบความรู้และเทคโนโลยีต่อเกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้ให้บริการทุกระดับในภาคการผลิตจริง เพื่อจรรโลงให้มหาวิทยาลัยเป็นแหล่งความรู้ แหล่งบริการวิทยาการสำหรับ ผู้ประกอบการที่ต้องการเรียนรู้

สารจากผู้อำนวยการ

“ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร” ประกาศจัดตั้งขึ้นเมื่อ วันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2542 โดยสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เพื่อรองรับการบริหารศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีชีวภาพ เกษตรที่ทำงานเป็นเครือข่ายสมาชิกข้ามมหาวิทยาลัย (Consortium) ประกอบด้วย 8 มหาวิทยาลัยที่พร้อมทำงานร่วมกัน ได้แก่

การมารับตำแหน่งผู้อำนวยการต่อจาก ดร.พงศ์เทพ อัครธนกุล ถือเป็นเกียรติและ เป็นความท้าทายอย่างยิ่งในการบริหารงานในช่วงเวลาที่มีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างของกระทรวง และระบบบริหารงานวิจัย ประกอบกับงบประมาณที่มีจำกัด ศูนย์ฯ จะไปข้างหน้าได้จึงต้องขึ้นอยู่กับ ความร่วมมือร่วมใจของทุกฝ่ายที่จะทำงานสานต่อปณิธานให้สำเร็จลุล่วงตามที่ตั้งไว้แต่ต้น

ดร.อรอุบล ชมเดช

ดร.อรอุบล ชมเดช

ผู้อำนวยการ (ปัจจุบัน)

ยินดีต้อนรับ ในวาระครบรอบ 25 ปีศูนย์ฯ จึงขอใช้โอกาสนี้จัดทำเว็บไซต์ที่ส่วนหนึ่งได้ใช้บันทึกเส้นทางความสำเร็จและผลงานวิจัยที่เกิดจากอาจารย์และนักวิจัยของศูนย์ฯ ส่งมอบให้กับเกษตรกร ภาคผลิต และภาควิชาการ เป็นผลงานเด่นที่ส่งผลกระทบต่อการลดต้นทุนการผลิต ลดความเสียหาย หรือเพิ่มศักยภาพการสร้างรายได้รวมของประเทศในหลักแสนล้านบาท และอีกส่วนหนึ่งอยากเก็บไว้ให้ท่านได้ใช้บันทึกความทรงจำดี ๆ ที่จะเกิดขึ้นกับท่านในภายภาคหน้า

จึงขอแสดงความขอบคุณทุกท่าน ที่ได้ทุ่มเทในการทำงาน ให้กำลังใจ ให้การสนับสนุน เสมือนศูนย์ฯเป็นบ้านที่สองที่เราอาศัยอยู่ร่วมกัน

ความเป็นมากิจกรรมและความสำเร็จบนเส้นทางแห่งเวลา

พ.ศ. 2539 -2569

พ.ศ. 2539 - 2542
จุดเริ่มต้นและประกาศจัดตั้งศูนย์ฯ
ประวัติศาสตร์ จัดตั้งศูนย์ฯ
  • พ.ศ. 2539: ดร.พงศ์เทพ อัครธนกุล นำทีมจัดทำข้อเสนอโครงการแข่งขันรับการสนับสนุนจากทบวงมหาวิทยาลัย
  • พ.ศ. 2542: สภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประกาศจัดตั้งศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร อย่างเป็นทางการเมื่อ 29 ธันวาคม 2542
พ.ศ. 2543 - ปัจจุบัน
ยกระดับผลผลิตปาล์มน้ำมันไทย
ปาล์มน้ำมัน ร่วมมือเอกชน
  • ร่วมกับ บ.ชุมพรอุตสาหกรรมน้ำมันปาล์ม ศึกษาความต้องการปัจจัยการผลิตพืชอย่างแม่นยำ
  • ร่วมถ่ายทอดความรู้ทางเทคโนโลยีให้แก่เกษตรกรในพื้นที่
  • ช่วยเกษตรกรยกระดับผลผลิตปาล์มน้ำมันเพิ่มขึ้น จาก 2 เป็น 5 ตัน/ไร่/ปี
พ.ศ. 2546 - 2547
งานวิจัยพื้นฐานและเยาวชน
สัตว์ป่า เยาวชน มังคุด
  • พ.ศ. 2546: ร่วมกับ Smithsonian Institution และ Cincinnati Zoo จัดฝึกอบรม Reproductive Biotechnology in Felids
  • เข้าร่วมโครงการพัฒนาอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแก่เยาวชน (JSTP)
  • พ.ศ. 2547-2552: วิจัยพื้นฐานด้านชีวฟิสิกส์ของพืช เพื่อหาสาเหตุอาการเนื้อแก้วยางไหลในผลมังคุด
พ.ศ. 2548 - 2551
บทบาทเชิงรุกและการแก้ปัญหาระดับชาติ
นโยบายรัฐ ปาล์มน้ำมัน
  • พ.ศ. 2548: นักวิจัยศูนย์ฯ ร่วมลงพื้นที่ประเมินสวนปาล์มภาคอีสาน และส่งข้อมูลวิจัยช่วยรัฐบาลระงับนโยบายขยายพื้นที่ปลูก 5 แสนไร่ ซึ่งช่วยลดความเสียหายให้เกษตรกรได้กว่า 600 ล้านบาท
  • คณาจารย์และนิสิตศูนย์ฯ ร่วมมือกับกรมปศุสัตว์ ตรวจเชื้อควบคุมการระบาด และพัฒนาวัคซีนไข้หวัดนก
  • ร่วมมือกับสมัชชาวิจัยเกษตรโลก (CGIAR) อบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง Plant Genetic Diversity Analysis and Marker-Assisted Breeding
  • พ.ศ. 2551:ศูนย์ฯ เป็นหน่วยวิชาการแห่งแรกของโลก ที่ FAO คัดเลือกให้เข้าร่วม Global Initiative for Plant Breeding
พ.ศ. 2552
รางวัลระดับชาติและเศรษฐกิจ
คอร์เนลล์ ข้าวโพด ช้างไทย มังคุด ปาล์มน้ำมัน
  • นิสิตและอาจารย์ เข้าร่วมกับ ม.คอร์เนลล์ ใน โครงการ International Agriculture & Rural Development
  • วิจัยแก้ปัญหาการส่งออกเมล็ดพันธุ์ข้าวโพด โดยพัฒนาวิธีการตรวจเชื้อตามมาตรฐานสากล
  • โครงการน้ำเชื้อช้างแช่เย็น แช่แข็ง รับ รางวัลโครงการดีเด่นของชาติ จากสำนักงานปลัดสำนักนายกฯ
  • ไขสาเหตุอาการเนื้อแก้วยางไหลในผลมังคุด และให้แนวทางจัดการธาตุอาหารพืช และการตัดแต่งกิ่ง ช่วยชาวสวนภาคตะวันออกผลิตมังคุดพรีเมียม ทำให้มูลค่าการส่งออกมังคุดสดของไทย ในช่วงปี 2552-2557 เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จาก 800 ล้านบาท เป็น 5,000 ล้านบาท/ปี
  • พ.ศ. 2552 - 2555 ศึกษาข้อมูลพื้นฐานทางสรีรวิทยาของปาล์มน้ำมัน ในสภาพแปลงย่อยของเขตแห้งแล้ง
พ.ศ. 2553 - 2554
นโยบายรัฐและเทคโนโลยีชีวภาพ
SCG Betagro
  • ร่วมกับบริษัท ศูนย์วิทยาศาสตร์เบทาโกร จำกัด ค้นหาเครื่องหมายโมเลกุลดีเอ็นเอ บ่งชี้ลักษณะไขมันแทรกในกล้ามเนื้อสุกร
  • ร่วมกับบริษัท เอสซีจี แพคเกจจิ้ง จำกัด (มหาชน) เลือก ปรับปรุงพันธุ์ และพัฒนาการผลิตคาลิปตัส
  • ร่วมกับ นักวิจัยสหภาพยุโรป ศึกษาความหลากหลายพันธุกรรมของไม้สักทั่วโลก
พ.ศ. 2557
ขยายฐานพันธมิตรและบริการขั้นสูง
SCG ซีพีไอ Diversity Arrays
  • พ.ศ. 2557: ให้บริการวิจัยและฝึกอบรมเทคโนโลยีขั้นสูงด้านการปรับปรุงพันธุ์พืช ร่วมกับสถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นสูง ภายใต้ สวทน.
  • พ.ศ. 2558- ปัจจุบัน: ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร ได้ทำข้อตกลงความร่วมมือด้านวิชาการและการศึกษา กับ Diversity Arrays Technology P/L ประเทศออสเตรเลีย ให้บริการเทคโนโลยีขั้นสูงด้านการปรับปรุงพันธุ์พืช โดยให้บริการแก่หน่วยงานภาครัฐและเอกชน
  • พ.ศ. 2557-2562: ร่วมกับ ซีีพีไอ อบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีฯ เพื่อยกุระดับผลผลิตปาล์มน้ำมันในเขตภาคใต้รวม 60 ครั้ง 12,000 คน พื้นที่ปลูกกว่า 100,000 ไร่
พ.ศ. 2560
นิทรรศการและแก้วิกฤตมังคุด
มังคุด นิทรรศการ
  • พ.ศ. 2560: ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร และสถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นสูง ร่วมกับศูนย์วิจัยและพัฒนาพืชผักเขตร้อน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ร่วมจัดงานแสดงสายพันธุ์พริก มะเขือเทศ และกะเพรา
  • พ.ศ. 2560-ปัจจุบัน: แก้วิกฤตผลผลิตมังคุดภาคใต้ตกต่ำที่เกิดขึ้นขึ้นในปี 2557-2559 โดยนำองค์ความรู้และผลงานวิจัยมังคุด ทุเรียน ในเขตภาคตะวันออกมาขยายผลสู่เกษตรกรในเขตภาคใต้ โดยเร่งจัดอบรม ถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีฯ เพื่อยกระดับปริมาณและคุณภาพมังคุด ทุเรียนในเขตภาคใต้ และมีส่วนช่วยเพิ่มมูลค่าการส่งออกมังคุดสดของประเทศให้สูงสุดในปี 2562 ที่ 17,000 ล้านบาท
พ.ศ. 2561
บูรณาการวิจัยเชิงยุทธศาสตร์
ปาล์มน้ำมัน SLCMV ไฟโตตรอน
  • พ.ศ. 2561: สนับสนุนวิธีการตรวจหาเชื้อไวรัส SLCMV และใช้ในการตรวจเฝ้าระวังในแปลงปลูกมันสำปะหลังของเกษตรกร
  • โครงการ "ไฟโตตรอนสนามเพื่อสอบทานวิธีการจัดการสภาพแวดล้อมให้ตรงตามความต้องการของปาล์มน้ำมัน เพื่อให้แสดงออกถึงศักยภาพกำลังผลิต" ข้อมูลระยะยาว ร่วมกับบริษัท ซีพีไอ อะโกรเทค จำกัด พื้นที่ อ.ท่าแซะ จ.ชุมพร เพื่อสอบทานขีดจำกัด
  • ดำเนินการโครงการบูรณาการวิจัยและนวัตกรรมเชิงยุทธศาสตร์
  • พ.ศ. 2561-2562: การประยุกต์เทคโนโลยีชีวภาพและนวัตกรรมการเกษตรเพื่อเพิ่มผลผลิตปาล์มน้ำมัน และเพิ่มผลผลิต/คุณภาพมังคุดในเขตพื้นที่ภาคใต้
  • พ.ศ. 2561-2563: การจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรมเชิงบูรณาการจากไม้ผล/ประมง/ปศุสัตว์ ทางเลือกใหม่ให้เกษตรกรสวนยางในเขตพื้นที่ริมแม่น้ำโขง
  • พ.ศ. 2561-2563: ศูนย์เชื้อพันธุกรรมพืชแห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2562
ยุทธศาสตร์และถ่ายทอดเทคโนโลยี
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ อบรมเทคโนโลยี
  • โครงการยุทธศาสตร์การวิจัยการเกษตรรายสินค้า ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ตามแผนยุทธศาสตร์ การดำเนินงานของ สวก. ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2560-2564)
  • จัดอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีในหัวข้อ "Capacity Development in Improved Seed Technology and Accelerating Genetic Improvement in Food Crops by Using Genotyping by Sequencing Approach" ร่วมกับ Wageningen University & Research ประเทศเนเธอร์แลนด์ และบริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด (East-West Seed)
พ.ศ. 2563 - 2564
ยกระดับผลผลิตและนวัตกรรม
ข้าวหอมมะลิ รางวัลนวัตกรรม สิทธิบัตร ปั้นดาว
  • พ.ศ. 2563: โครงการปรับปรุงพันธุ์มะเขือเทศสีดา ต้านทานไวรัสใบหงิกเหลือง ได้รับรางวัลชนะเลิศการประกวดนวัตกรรมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • ยื่นจดสิทธิบัตร "คอมบิแนนท์แอนติบอดี (Recombinant Antibody - rAb) ที่มีความจำเพาะเจาะจงกับโปรตีนบนผิวของเซลล์อสุจิวายโดยเชื่อมติดกับแมกนีติกบีทเพื่อใช้ในกรรมวิธีการแยกเซลล์อสุจิวายจากน้ำเชื้อโค"
  • พ.ศ. 2564: โครงการ "ปั้นดาว" ระยะที่ 2 "ระบบการผลิตมะเขือเทศเชอรี่ คุณภาพสูงเชิงพาณิชย์" ยกระดับผลผลิต 2 เท่า จากระบบเดิม
  • พ.ศ. 2563-2564: สอบทานสูตรและอัตราปุ๋ยควบคู่กับการปรับเพิ่มระยะปลูกข้าว ช่วยเกษตรกรข้าวหอมมะลิในเขตทุ่งกุลาร้องไห้ จ.ร้อยเอ็ด ยกระดับผลผลิตข้าว จาก 300 กก./ไร่ ได้สูงสุด 633 กก./ไร่ "ทำนา 1 ครั้ง ได้ข้าว 2 ปี" เป็นต้นแบบเทคโนโลยีการใช้ปุ๋ยในนาข้าว เพื่อขยายผลสู่ชาวนาทั่วประเทศ
  • ขยายผลการอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีฯ เพื่อยกระดับผลผลิตปาล์มน้ำมันในเขตภาคใต้อย่างต่อเนื่องภายใต้ใครงการ "ปาล์มน้ำมัน กระบี่โมเดล" ปีที่ 1 (ปีงบประมาณ 2563)
พ.ศ. 2565-2566
พัฒนาศูนย์ความรู้ (Hub of Knowledge) และความร่วมมือ
กะเพรา พัฒนากำลังคน กัญชง Hub of Knowledge
  • พ.ศ. 2565: ดร.อรอุบล ชมเดช รับตำแหน่งผู้อำนวยการ ช่วงตุลาคม 2565
  • ความร่วมมือวิจัยและพัฒนาสายพันธุ์ และวิธีการปลูกกัญชง ร่วมกับบริษัท ซีพีไอ อะโกรเทค จำกัด
  • โครงการการผลิตกะเพราในระดับต้นแบบอุตสาหกรรม บริษัท เอ็นเอสแอล ฟู้ดส์ จำกัด (มหาชน)
  • พ.ศ.2566:การปรับปรุงสายพันธุ์กะเพรา ที่เหมาะสมสำหรับใช้ในอุตสาหกรรม อาหารแปรรูปประเภทใช้ความร้อน และแช่เยือกแข็งพร้อมรับประทาน เพื่อตลาดในประเทศและการส่งออก, บพข.
  • พ.ศ. 2565-2566: จัดทำแผนการพัฒนากำลังคนสนสมรรถนะสูง ภายใต้โครงการ "การผลิตและพัฒนากำลังคนตามกรอบหมุดหมายที่ 1 ด้านเกษตรและเกษตรแปรรูปของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13" ระยะที่ 1 เสนอ อว.โดยมี ดร.พงศ์เทพ อัครธนกุล เป็นหัวหน้าโครงการและเป็นแกนนำในการขับเคลื่อน
  • พ.ศ.2566-2567: บริหารจัดการและพัฒนาศูนย์กลางความรู้ (Hub of Knowledge) ภายใต้โครงการ "ศูนย์กลางความรู้ ด้านวิทยาศาสตร์เกษตรสมัยใหม่ สำหรับผลผลิตการเกษตรมูลค่าสูง", วช.
พ.ศ. 2567 - 2568
25 ปี ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร
25 ปี ศูนย์ฯ MOU
  • พ.ศ. 2567: การตรวจหาเชื้อโรคพืชติดเมล็ดพันธุ์หลายชนิดพร้อมกัน ด้วยเทคโนโลยีการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ ในเมล็ดมะเขือเทศ, ทุนอุดหนุนวิจัย มก.
  • 2 เมษายน 2567: ดร.จงรัก วัชรินทร์รัตน์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นประธาน การส่งมอบเทคโนโลยีการใช้ปุ๋ยในนาข้าวของศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตรสู่รัฐบาล ณ ทำเนียบรัฐบาล
  • ธันวาคม 2567: ครบรอบ 25 ปี งานวันคล้ายวันสถาปนา ศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • พ.ศ. 2568: พัฒนาความร่วมมือทางวิชาการ จัดทำ MOU ฉบับแรก ระหว่างศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพเกษตรกับสมาคมชาวสวนปาล์มน้ำมันจังหวัดตรัง
Scroll to Top